Odrodzenie – renesans
Renesans, to okres w dziejach Europy, ktory objal przede wszystkim wiek XVI i poczatek wieku XVII. Renesans nazywano rowniez odrodzeniem? poniewaz nawiazywal bezposrednio do idealow propagowanych jeszcze w epoce antyku? stad zerwanie a nawet zdecydowana krytyka idealow sredniwiecznych. Jego pojawienie wiaze sie z humanizmem ( od lacinskiego slowa humanus-ludzki ). Jest to sposob postrzegania swiata? w ktorym czlowiek stanowi jego centrum. Na pierwsze miejsce wysunieto piekno ludzkiego ciala. Podziwiano takze wspanialosc ludzkiego umyslu. Zaczeto zajmowac sie badaniami nad czlowiekiem. Jest to czas? kiedy wykonano pierwsze sekcje zwlok. W tej samej epoce doszlo do wielkiej rewolucji w Kosciele zapoczatkowanej w 1517 roku wystapieniem Lutra w Wittenberdze. Po rozlamie w lonie kosciola narodzily sie wyznania protestanckie: luteranizm i kalwinizm. Szybkie szerzenie sie idei protestanckich bylo mozliwe przede wszystkim dzieki wynalazkowi druku, jakiego dokonal w 1540 roku Jan Gutenberg. Byla to takze epoka odkryc naukowych? najwazniejszego z nich dokonal Mikolaj Kopernik, ktory zauwazyl, ze to Ziemia krazy wokol Slonca, co wywrocilo do gory nogami cala poprzednio sformulowana nauke astronomiczna. Wiedza o swiecie zmienila sie takze w zwiazku z licznymi w tym czasie odkryciami geograficznymi. Najwazniejsze sposrod nich bylo odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba w 1492 roku, a takze znalezienie morskiej drogi do Indii dokonane przez Vasco da Game w 1498 roku. W epoce tej nastapilo odrodzenie antycznej sztuki, klasycznej kultury i nauki. Renesansowa sztuka odchodzi od dziel podporzadkowanych religi, panowala raczej tematyka swiecka, dominowaly harmonia i lad. Wuraznie dostrzec mozna bylo piekno proporcji, wzorowane na antyku. W malarstwie pojawila sie perspektywa. W centrum zainteresowania i uwagi artystow, pojawil sie czlowiek. Znacznie rozwinela sie rzezba wolno stojaca. Na czlowieka zaczeto patrzec pod wzgledem anatomicznym ( ukazywano jego muskulaturei umiesnienie ). Za prekursora renesansu w sztuce uwaza sie Giotto di Bondone – malarz ktory tworzyl we Włoszech na początku XIV wieku. Nadal on plaszczyznie obrazu glebie, malowal trojwymiarowe figury, sytowal je grupami, nie « rozrzucal » po plaszczyznie obrazu.
Leonardo da Vinci – byl malarzem, rzezbiarzem, lekarzem, astronomem, matematykiem, konstruktorem, wynalazca… Najbardziej znane jego dziela to:
Dama z lasiczka
Mona Lisa
Ostatnia wieczerza
_1481-82.JPG)
Poklon Trzech Kroli
Pracowal on nad kopula bazyliki swietego Piotra w Rzymie.
Michal Aniol ( Michelangelo Buonarotti ) to architekt, rzezbiarz, malarz i poeta.
Do jego glownych dziel malarskich zaliczyc mozna nastepujace obrazy:
Swieta Rodzina
oraz
Sad Ostateczny – fresk wykonany w kaplicy Sykstynskiej.
Najslynniejsze rzezby to:
Dawid
Pieta
i
Mojżesz
Rafael Santi – malowal glownie madonny. Do najbardziej znanych i cennych nalezy obraz « Madonna Boska ze Szczyglem ».
Bardzo wazna dziedzina renesansu byla architektura. Zgodnie z duchem reformacji buduje sie raczej budowle o charakterze swieckim. Dominuje tu skromnosc wystroju i zdobnictwa. Powstaja budowle takie jak:
Wawel
Ratusz poznanski
czy
Zamosc
Budynki projektowane z proporcja i harmonia. Architektem bazyliki swietego Piotra w Rzymie byl Donato Bramante. W renesansie rozbudowano Wawel – pracowal nad tym wloski architekt Bartlomiej Berecki.
Literatura nawiazywala do wzorow antycznych ( glownie tematy mitologiczne ). « Boska komedia » Dantego to pierwsze dzielo wloskie napisane w jezyku narodowym. W Polsce do najwybitniejszych przedstawicieli ranesansu nalezeli: Mikolaj Rej ( « Krotka rozprawa miedzy trzema osobami, Panem, Wojtem a Plebanem » ), Jan Kochanowski ( « Odprawa poslow greckich », liczne fraszki i treny ), Andrzej Frycz Modrzewski ( « O poprawie Rzeczypospolitej » ), oraz wybitny kaznodzieja Piotr Skarga ( « Zywoty Swietych » i « O jednosci kosciola bozego » )
6
Herb Poznania
